Verslag Startbijeenkomst Green Deal 16 maart 2017  

Donderdag 16 maart kwamen 22 deelnemers[1] van verschillende organisaties bijeen voor de startbijeenkomst van de Green Deal Participatie van de Omgeving bij Duurzame Energieprojecten.

Doel van deze startbijeenkomst was het geven van meer toelichting op de Green Deal, verkenning van mogelijke deelname alsook het inventariseren van ideeën en invalshoeken. Dus: halen én brengen.

Kernwoorden participatie

Mathijs Nijboer, directeur van Natuur- en Milieufederatie Overijssel, opent deze ochtend. Tijd om lang stil te staan bij de verkiezingsuitslag van de dag ervoor is er niet: we trappen al snel af met een kort voorstelrondje, waarbij ook elke deelnemer wordt gevraagd om drie kernwoorden bij de term ‘participatie’ te noemen. De uitkomst hiervan is te zien in onderstaande woordspin.

Belang Green Deal

Willem Roeterdink, ministerie Economische Zaken, licht de context van deze Green Deal toe vanuit de beleidskant. Wat is het nut, en wat is de noodzaak van deze Green Deal? Nederland heeft zich gecommitteerd aan klimaatdoelstellingen, als vastgelegd tijdens de klimaattop in Parijs. De ‘Nederlandse vertaling’ hiervan is het Energieakkoord. Actie is vereist, en snel! Echter, nog veel projecten sneuvelen zodra het concreet wordt. Er blijkt nog flinke weerstand te zijn. Mogelijk kan een Green Deal die leidt tot afspraken over  participatie hierbij helpen.

Relatie tot omgevingswet

Berber Koopmans, ministerie van Infrastructuur & Milieu, ligt de positie van de Green Deal toe in relatie tot al bestaande instrumenten in de omgevingswet: hoe is participatie nu al geregeld in de omgevingswet? Toegelicht worden de beleidscyclus, alsook verschillende instrumenten, zoals de omgevingsvisie.

Participatieaanpak

Michelle Prins, Natuur & Milieu, en Ieke Benschop, Natuur- en Milieufederatie Utrecht, lichten de Green Deal verder toe. De scope van de Green Deal is breder dan windenergie, en ziet ook op ook andere vormen van duurzame energieopwekking (zoals zon en geothermie). Het doel van deze Green Deal is om praktische handvaten te bieden voor goede participatie. Er zijn al veel andere instrumenten, en het is niet de insteek dat de Green Deal nóg een extra instrument wordt. De Green Deal richt zich op het proces, waarbij het uiteindelijk beoogde resultaat het ontwikkelen van een participatieaanpak is.

Break Out sessies

Na deze korte presentaties gaan de 22 deelnemers uiteen in kleinere groepjes voor twee verdiepende break out sessies. Tijdens de eerste break out sessie wordt dieper ingegaan op het begrip  participatie. Besproken wordt: wat versta je onder participatie, wat gaat goed en wat kan beter bij het betrekken van de omgeving, wat zijn knelpunten en op welke manier wil jij participeren?

Tijdens de tweede break out sessie wordt het begrip ‘participatieaanpak’ dieper besproken. De aanwezigen gaan in op , onder andere: hoe zorgen we dat iedereen vroegtijdig betrokken wordt, wat is daarvoor nodig in afspraken met elkaar en welke instrumenten bestaan er al?

De break out sessies leveren interessante inzichten en discussies op. Bijvoorbeeld: welk niveau (landelijk, regionaal of lokaal) is het meest geschikt voor inspraak? Ook wordt bijvoorbeeld besproken: welk onderdeel van een beslissing is het meest geschikt voor participatie? Moet je de omgeving echt bij alles betrekken, of alleen bij bepaalde onderdelen? Bijvoorbeeld: geen participatie bij het vaststellen van de doelstelling (de energieopgave), maar alleen bij de invulling van deze doelstelling (bijvoorbeeld: zon of wind, en waar dan?). En vanaf wanneer moet de omgeving dan betrokken worden? Ook wordt het verschil tussen de theorie en de praktijk besproken: participatie kan wel gaan volgens afgesproken regels, maar dit wordt niet altijd zo ervaren. Bovendien: niet iedereen wil überhaupt participeren!

Kortom, er is heel wat te bespreken als het gaat om participatie bij duurzame energieprojecten. Participatie van de omgeving kan bijdragen aan betere besluitvorming, betere acceptatie van de uitkomst en biedt de mogelijkheid om de verschillende belangen van verschillende partijen beter aan elkaar te koppelen. Maar belangrijk is wel om goed na te denken over de meest effectieve vormgeving.

Vervolg

Uit de sessie zijn duidelijk een aantal knelpunten voor goede participatie naar voren gekomen. Het idee is om in de uitwerking van de Green Deal te focussen op deze knelpunten en de mogelijke oplossingen daarvoor in de vorm van te maken afspraken en/of spelregels. Hierbij denken we aan:

  1. Kwestie grondposities, met mogelijke oplossingsrichtingen: aanstellen omgevingsmanager door bevoegd gezag, informatievoorziening richting grondeigenaren over mogelijkheden participatie, socialisatie gronden: ‘bij principeverzoek moet ontwikkelaar laten zien dat hij in de  geest van de omgevingswet de omgeving betrekt.
  2. Positionering lokaal initiatief, met mogelijke oplossingsrichtingen: lokale overheid moet kennis hebben van mogelijkheden en voordelen initiatieven van onderop, professionaliseren initiatieven (kennis, competentie, capaciteit, middelen)
  3. Transparant proces  en vroegtijdige betrokkenheid, met mogelijke oplossingsrichtingen: helderheid in proces, wanneer zijn besluiten genomen, wanneer is er ruimte voor flexibiliteit, bevorderen kennisniveau van partijen in het participatietraject, loket creëren, of aansluiten bij kennisgeving ihkv omgevingswet (duurzame energie plannen; meldpunt)
  4. Natuurwaarden, met mogelijke oplossingsrichtingen: vroegtijdig in proces bij locatiekeuze al rekening houden met natuurwaarden, bij inrichten project geldt een gebiedscontract (inventariseren, monitoren, mitigeren, compenseren. Zoektocht naar meerwaarde voor natuur en landschap)

De Green Deal startbijeenkomst was een waardevolle sessie. Dinsdag 11 april vindt een vervolgbijeenkomst plaats. Meer informatie wordt apart verstuurd.

Download de presentaties.

[1] Aanwezig: Ministerie van Ecnomische Zaken, Ministerie van I&M, IPO, VNG, RVO, LTO, NWEA, ODE Decentraal, NLVOW, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, NVDE. Verhinderd: UVW, Netbeheer Nederland, VEH, Recron, NVB, Holland Solar, Platform Bio-energie, Platform Geothermie